आजच्या काळात बँकेकडून कर्ज मिळवणे पूर्वीइतके सोपे राहिलेले नाही. बँका कोणालाही सहज कर्ज देत नाहीत. कोणत्याही प्रकारचे कर्ज मंजूर करण्यापूर्वी बँक अर्जदाराची आर्थिक स्थिती, जुन्या कर्जाची परतफेड, क्रेडिट हिस्ट्री आणि पेमेंट सवयी यांची तपासणी करते. या सर्व गोष्टींचा आढावा घेण्यासाठी सर्वात महत्त्वाची भूमिका CIBIL Score निभावतो. त्यामुळे तुम्ही Home Loan, Personal Loan, Business Loan किंवा Car Loan घेण्याचा विचार करत असाल तर तुमचा CIBIL Score चांगला असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
या लेखात आपण CIBIL Score म्हणजे काय, तो किती असायला हवा, बँका कोणत्या स्कोअरवर कर्ज मंजूर करतात आणि CIBIL Score कसा तपासायचा तसेच तो कसा सुधारायचा याची सविस्तर माहिती जाणून घेणार आहोत.
CIBIL Score म्हणजे काय?
CIBIL Score हा तुमच्या क्रेडिट हिस्ट्रीवर आधारित असलेला तीन अंकी आकडा असतो. हा स्कोअर 300 ते 900 दरम्यान असतो. हा स्कोअर तुमची आर्थिक शिस्त आणि कर्ज परतफेड करण्याची क्षमता दर्शवतो. जर तुमचा स्कोअर जास्त असेल तर बँक आणि वित्तीय संस्था तुम्हाला विश्वासार्ह ग्राहक मानतात.
बँका कर्ज मंजूर करताना तुमचा Credit Score, Loan Repayment History, Credit Card Payment History आणि Existing Loan Status तपासतात. त्यामुळे चांगला CIBIL Score असणे हे कर्ज मंजुरीसाठी अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते.
CIBIL Score किती असावा?
सामान्यतः 750 किंवा त्यापेक्षा जास्त CIBIL Score हा उत्तम मानला जातो. अशा स्कोअरवर बँका सहजपणे कर्ज मंजूर करतात आणि अनेक वेळा कमी व्याजदर देखील देतात.
CIBIL Score श्रेणी खालीलप्रमाणे समजली जाते
- 300 ते 600 – हा स्कोअर खराब मानला जातो. अशा स्कोअरवर कर्ज मिळणे कठीण असते किंवा खूप जास्त व्याजदर आकारला जातो.
- 600 ते 700 – हा सरासरी स्कोअर मानला जातो. काही बँका कर्ज देऊ शकतात पण अटी कठोर असू शकतात.
- 700 ते 750 – हा चांगला स्कोअर मानला जातो. कर्ज मंजूर होण्याची शक्यता जास्त असते.
- 750 ते 900 – हा उत्कृष्ट स्कोअर मानला जातो. या स्कोअरवर बँका सहजपणे Loan Approval देतात आणि व्याजदरही कमी असतो.
How To Check CIBIL Score Online
आजकाल तुम्ही तुमचा CIBIL Score ऑनलाइन मोफत तपासू शकता. अनेक अधिकृत क्रेडिट ब्युरो आणि वित्तीय वेबसाइट्सवर ही सुविधा उपलब्ध आहे.
CIBIL Score तपासण्याची सोपी पद्धत
- अधिकृत क्रेडिट ब्युरो वेबसाइटला भेट द्या
- तुमचे नाव, मोबाईल नंबर आणि ईमेल आयडी टाका
- PAN Card आणि इतर आवश्यक माहिती भरा
- OTP व्हेरिफिकेशन पूर्ण करा
- त्यानंतर तुम्हाला तुमचा Credit Report आणि CIBIL Score दिसेल
CIBIL Score तपासताना तुमचा Credit Report सुद्धा तपासणे महत्त्वाचे असते. यात तुमच्या सर्व कर्जाची आणि क्रेडिट कार्डची माहिती असते.
CIBIL Score कमी होण्याची कारणे
अनेक लोकांचा CIBIL Score कमी होण्यामागे काही सामान्य कारणे असतात
- कर्जाचे हफ्ते वेळेवर न भरणे
- क्रेडिट कार्ड बिल उशिरा भरणे
- वारंवार नवीन कर्जासाठी अर्ज करणे
- क्रेडिट कार्ड लिमिटचा जास्त वापर करणे
- एकाच वेळी अनेक कर्जे असणे
या चुका वारंवार केल्यास तुमचा Credit Score हळूहळू कमी होत जातो.
CIBIL Score सुधारण्यासाठी महत्त्वाच्या टिप्स
- कर्जाचे EMI वेळेवर भरा : जर तुमच्याकडे Home Loan, Personal Loan किंवा Business Loan असेल तर त्याचे EMI वेळेवर भरणे अत्यंत आवश्यक आहे.
- क्रेडिट कार्डचा वापर मर्यादित ठेवा : तुमच्या Credit Card Limit च्या 30 टक्क्यांपेक्षा जास्त वापर टाळणे योग्य मानले जाते.
- क्रेडिट रिपोर्ट नियमित तपासा : कधी कधी चुकीच्या माहितीमुळे CIBIL Score कमी होतो. त्यामुळे नियमित Credit Report तपासणे आवश्यक आहे.
- वारंवार कर्जासाठी अर्ज करू नका : प्रत्येक Loan Application मुळे तुमच्या क्रेडिट प्रोफाइलवर Inquiry नोंदवली जाते. जास्त Inquiry झाल्यास स्कोअर कमी होऊ शकतो.
- जुन्या कर्जाची परतफेड पूर्ण करा : जास्त व्याज असलेले कर्ज आधी फेडल्यास तुमची आर्थिक स्थिती सुधारते आणि Credit Score वाढण्यास मदत होते.
कर्ज घेण्यापूर्वी CIBIL Score तपासणे का महत्त्वाचे?
जर तुम्ही कोणत्याही प्रकारचे Bank Loan घेण्याचा विचार करत असाल तर आधी तुमचा CIBIL Score तपासणे अत्यंत आवश्यक आहे. यामुळे तुम्हाला कर्ज मंजूर होण्याची शक्यता किती आहे याचा अंदाज येतो. तसेच कमी स्कोअर असल्यास आधी तो सुधारण्याची संधी मिळते.
चांगला CIBIL Score असल्यास तुम्हाला खालील फायदे मिळू शकतात
- कर्ज मंजुरीची जास्त शक्यता
- कमी व्याजदर
- जास्त कर्ज मर्यादा
- जलद Loan Processing
निष्कर्ष
आजच्या आर्थिक व्यवस्थेत CIBIL Score हा प्रत्येक व्यक्तीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा घटक बनला आहे. बँका आणि वित्तीय संस्था कर्ज मंजूर करताना सर्वप्रथम तुमचा Credit Score तपासतात. त्यामुळे जर तुम्हाला भविष्यात Home Loan, Personal Loan किंवा Business Loan घ्यायचा असेल तर तुमचा CIBIL Score 750 पेक्षा जास्त ठेवणे आवश्यक आहे.
योग्य आर्थिक शिस्त, वेळेवर EMI पेमेंट आणि मर्यादित क्रेडिट वापर यामुळे तुम्ही तुमचा CIBIL Score सहज सुधारू शकता आणि भविष्यात कोणत्याही बँकेकडून कर्ज मिळवणे सोपे करू शकता.