Driving Licence Address Change Process: तुमच्या ड्रायव्हिंग लायसन्सवर अजूनही जुना पत्ता आहे का? घर बदलल्यानंतर Driving Licence वरील Address Update केलेला नसेल, तर आता RTO कार्यालयात वारंवार चकरा मारण्याची गरज नाही. परिवहन विभागाच्या Sarathi Parivahan Portal वरून अनेक ठिकाणी ड्रायव्हिंग लायसन्समधील पत्ता बदलण्याची प्रक्रिया ऑनलाइन करता येते.
विशेष म्हणजे, उपलब्ध ऑनलाइन सुविधेनुसार अर्ज, आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करणे आणि सरकारी शुल्क भरणे अशी प्रक्रिया घरबसल्या करता येते. काही contactless/e-KYC सेवांसाठी RTO कार्यालयात प्रत्यक्ष जाण्याची आवश्यकता नसू शकते. मात्र, सेवा आणि पडताळणीची पद्धत राज्य व अर्जाच्या परिस्थितीनुसार बदलू शकते.
या लेखात Driving Licence Address Change Online, आवश्यक कागदपत्रे, सरकारी फी, दुसऱ्या राज्यात स्थलांतर झाल्यास काय करायचे आणि अर्जाची प्रक्रिया सोप्या भाषेत जाणून घेऊया.
Driving Licence वरील पत्ता अपडेट करणे का महत्त्वाचे?
ड्रायव्हिंग लायसन्स हे वाहन चालवण्याचा अधिकृत परवाना असण्याबरोबरच अनेक ठिकाणी ओळख आणि पत्त्याच्या कागदपत्रांपैकी एक म्हणून वापरले जाते. तुम्ही घर बदलले असेल किंवा लायसन्सवरील पत्ता चुकीचा असेल, तर Driving Licence Address Change करून नवीन पत्ता अपडेट करणे योग्य ठरते. पत्ता अपडेट केल्यामुळे सरकारी नोंदींमध्ये तुमची माहिती अद्ययावत ठेवण्यास मदत होते.
Driving Licence Address Change ची सरकारी फी किती?
केंद्र सरकारच्या अधिकृत Licensing Related Fees and Charges यादीमध्ये ड्रायव्हिंग लायसन्समध्ये पत्ता किंवा इतर तपशील बदलण्यासाठी ₹200 शुल्क नमूद केले आहे. मात्र ऑनलाइन अर्ज करताना तुमच्या राज्यातील पोर्टलवर प्रत्यक्ष दिसणारी final fee तपासणे महत्त्वाचे आहे. अतिरिक्त सेवा किंवा परिस्थितीनुसार वेगळे शुल्क लागू होऊ शकते.
Driving Licence Address Change साठी कोणती कागदपत्रे लागतात?
अर्ज करण्यापूर्वी आवश्यक कागदपत्रे डिजिटल स्वरूपात तयार ठेवणे फायदेशीर ठरते. साधारणपणे खालीलपैकी वैध Address Proof आवश्यक असू शकतो:-
- आधार कार्ड
- पासपोर्ट
- मतदान ओळखपत्र
- रेशन कार्ड
- भाडे करार
- वीज बिल
- पाणी बिल
- टेलिफोन बिल
- संबंधित परिवहन विभागाने स्वीकारलेला इतर वैध पत्त्याचा पुरावायाशिवाय अर्जाच्या प्रकारानुसार फोटो, स्वाक्षरी किंवा इतर supporting documents मागितले जाऊ शकतात.
महत्त्वाचे म्हणजे, कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत याची अंतिम यादी अर्ज करताना Sarathi Portal वर तपासा. प्रत्येक राज्यात किंवा सेवेनुसार requirements मध्ये फरक असू शकतो.
घरबसल्या Driving Licence वर Address Change कसा करायचा?
- Step 1: Sarathi Parivahan Portal उघडा
- सर्वप्रथम भारत सरकारच्या परिवहन विभागाच्या अधिकृत Sarathi Parivahan पोर्टलवर जा.”Sarathi Parivahan अधिकृत पोर्टल” sarathi.parivahan.gov.in त्यानंतर तुमचे संबंधित State निवडा.
- Step 2: Driving Licence Services निवडा
- राज्य निवडल्यानंतर Driving Licence / Services on Driving Licence संबंधित पर्याय निवडा.
- तुमच्या राज्याच्या पोर्टलवर उपलब्ध सेवांच्या यादीत Change of Address / Change of Address in DL असा पर्याय शोधा.
- Step 3: DL ची माहिती भरा
- तुमचा Driving Licence Number आणि आवश्यक वैयक्तिक माहिती, जसे की जन्मतारीख, मागितल्यास भरा.
- यानंतर उपलब्ध पर्यायानुसार तुमची DL माहिती verify करा.
- Step 4: नवीन पत्ता भरा
- आता तुमचा नवीन पत्ता काळजीपूर्वक भरा.
- घर क्रमांक, रस्ता, गाव/शहर, जिल्हा, राज्य आणि PIN Code यामध्ये कोणतीही चूक होणार नाही याची काळजी घ्या.
- एकदा अर्ज submit करण्यापूर्वी संपूर्ण पत्ता पुन्हा तपासा.
- Step 5: Address Proof अपलोड करा
- नवीन पत्त्याचा पुरावा म्हणून मागितलेले document upload करा.
- Document स्पष्ट आणि वाचता येण्यासारखे असावे. चुकीचे किंवा अस्पष्ट कागदपत्र अपलोड केल्यास अर्जाच्या प्रक्रियेत अडचण येऊ शकते.
- Step 6: e-KYC / Aadhaar Authentication उपलब्ध असल्यास पूर्ण करा
- तुमच्या राज्यात आणि संबंधित सेवेसाठी Aadhaar-based e-KYC किंवा contactless सुविधा उपलब्ध असल्यास ती प्रक्रिया पूर्ण करता येऊ शकते.
- अधिकृत परिवहन पोर्टलनुसार contactless/e-KYC सेवांमध्ये Aadhaar authentication वापरल्यास uploaded documents च्या verification साठी RTO ला प्रत्यक्ष भेट देण्याची आवश्यकता नसू शकते. मात्र, ही सुविधा संबंधित सेवेसाठी उपलब्ध असणे आवश्यक आहे.
- Step 7: Government Fee भरा
- आता ऑनलाइन पद्धतीने लागू सरकारी शुल्क भरा.
- केंद्राच्या अधिकृत शुल्क यादीत DL मधील Address किंवा इतर particulars बदलण्यासाठी ₹200 शुल्क नमूद आहे.
- Payment पूर्ण झाल्यानंतर Fee Receipt / Acknowledgement सुरक्षित ठेवा.
- Step 8: Application Status तपासा
- अर्ज submit केल्यानंतर मिळालेल्या Application Number च्या मदतीने application status तपासा.
- अर्ज मंजूर झाल्यानंतर संबंधित परिवहन विभागाच्या प्रक्रियेनुसार updated Driving Licence उपलब्ध करून दिले जाऊ शकते.
दुसऱ्या राज्यात गेल्यावर Driving Licence चा पत्ता कसा बदलायचा?
जर तुम्ही एका राज्यातून दुसऱ्या राज्यात कायमस्वरूपी स्थलांतरित झाला असाल, तर प्रक्रिया साध्या address update पेक्षा वेगळी असू शकते. अशा परिस्थितीत जुना RTO, नवीन RTO, NOC आणि राज्याच्या नियमांनुसार verification यांचा संबंध येऊ शकतो. म्हणून दुसऱ्या राज्यात स्थलांतर झाल्यास Sarathi Portal वर संबंधित राज्य निवडून उपलब्ध service instructions तपासणे आवश्यक आहे.
दुसऱ्या राज्यासाठी NOC आवश्यक आहे का?
प्रत्येक address change प्रकरणात NOC आवश्यक असेलच असे नाही. विशेषतः State Transfer आणि संबंधित RTO jurisdiction बदलत असल्यास लागू प्रक्रिया वेगळी असू शकते.
जर पोर्टलवर NOC ची आवश्यकता दाखवली असेल, तर संबंधित जुन्या RTO कडून NOC घेण्याची प्रक्रिया पूर्ण करावी.त्यासाठी:
- जुन्या राज्याचे Sarathi Portal निवडा.
- DL संबंधित services मध्ये जा.
- उपलब्ध असल्यास Issue of NOC सेवा निवडा.
- नवीन राज्य आणि RTO ची माहिती द्या.
- आवश्यक documents upload करा.
- लागू शुल्क भरा.
- NOC/Application status तपासा.
- यानंतर नवीन राज्यातील RTO किंवा Sarathi Portal वर उपलब्ध सूचनेनुसार पुढील प्रक्रिया पूर्ण करता येते.
Address Change साठी RTO मध्ये जाणे आवश्यक आहे का?
नेहमीच नाही.ऑनलाइन contactless/e-KYC सेवा उपलब्ध असल्यास काही अर्ज घरबसल्या पूर्ण होऊ शकतात. परिवहन विभागाच्या पोर्टलवर contactless services साठी RTO भेट आवश्यक नसल्याचे नमूद आहे.
पण प्रत्येक राज्य, सेवा आणि अर्जाच्या परिस्थितीनुसार verification किंवा प्रत्यक्ष उपस्थितीची आवश्यकता लागू होऊ शकते.म्हणून “प्रत्येकासाठी 100% RTO ला जाण्याची गरज नाही” असे म्हणणे अधिक अचूक आहे.
Driving Licence Address Change करताना या चुका टाळा
- चुकीचा PIN Code टाकू नका.
- Address Proof वरील पत्ता आणि अर्जातील पत्ता जुळतोय का ते तपासा.
- अस्पष्ट document upload करू नका.
- चुकीच्या राज्याचा RTO निवडू नका.
- Payment receipt जतन करा.
- Application Number सुरक्षित ठेवा.
- OTP कोणालाही सांगू नका.
- फक्त अधिकृत Parivahan/Sarathi Portal वरूनच अर्ज करा.
Driving Licence Address Change किती वेळात होतो?
अर्ज submit केल्यानंतर processing time निश्चित एकसारखा असेलच असे नाही. संबंधित RTO, document verification, e-KYC आणि राज्यातील प्रक्रियेनुसार वेळ बदलू शकतो. त्यामुळे “फक्त 2 मिनिटांत पत्ता बदलतो” असे म्हणण्यापेक्षा “ऑनलाइन अर्ज काही मिनिटांत करता येतो” असे म्हणणे योग्य आहे.
अर्ज करण्यापूर्वी महत्त्वाची गोष्ट
Driving Licence Address Change ची ऑनलाइन सुविधा उपलब्ध असली तरी Sarathi Portal वर तुमच्या राज्यासाठी त्या क्षणी कोणती service उपलब्ध आहे, कोणती कागदपत्रे मागितली जात आहेत आणि किती fee दाखवली जात आहे हे final submission करण्यापूर्वी तपासा. कारण ऑनलाइन services, verification requirements आणि प्रक्रिया राज्यनुसार बदलू शकतात.
थोडक्यात
घर बदलल्यानंतर Driving Licence वरील जुना पत्ता तसाच ठेवण्याची गरज नाही. Sarathi Parivahan Portal च्या माध्यमातून उपलब्ध सेवेनुसार Address Change साठी ऑनलाइन अर्ज करता येतो.
साधारणपणे प्रक्रिया अशी आहे:
| क्र. | Step | काय करायचे? |
|---|---|---|
| 1 | State Select | तुमचे राज्य निवडा |
| 2 | DL Services | Driving Licence Services मध्ये जा |
| 3 | Change of Address | पत्ता बदलण्याची सेवा निवडा |
| 4 | DL Details | Driving Licence ची माहिती भरा |
| 5 | New Address | नवीन पत्ता प्रविष्ट करा |
| 6 | Documents | आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा |
| 7 | e-KYC / Verification | e-KYC किंवा Verification पूर्ण करा |
| 8 | Fee Payment | लागू शुल्क ऑनलाइन भरा |
| 9 | Application Status | अर्जाची स्थिती ऑनलाइन तपासा |