Online Driving Licence – गाडी किंवा बाईक चालवायची असेल तर ड्रायव्हिंग लायसन्स हे सर्वात महत्त्वाचं कागदपत्र आहे. पूर्वी यासाठी RTO ऑफिसच्या चकरा माराव्या लागायच्या आणि भल्यामोठ्या रांगेत उभं राहावं लागायचं. पण आता सारथी परिवहन पोर्टलमुळे ही संपूर्ण प्रोसेस तुम्ही घरबसल्या ऑनलाइन करू शकता.
आज आपण अगदी सोप्या भाषेत समजून घेऊया की online driving licence कसे काढावे, त्यासाठी कोणती कागदपत्रं लागतात आणि किती खर्च येतो.
भारतात ड्रायव्हिंग लायसन्स मिळवण्याची प्रक्रिया दोन टप्प्यांत होते:
- लर्निंग लायसन्स (Learner’s Licence – LL)
- परमनंट ड्रायव्हिंग लायसन्स (Permanent DL)
लर्निंग लायसन्स मिळाल्याशिवाय थेट परमनंट लायसन्ससाठी अर्ज करता येत नाही.
१. लर्निंग लायसन्स (LL) कसे काढायचे?
लर्निंग लायसन्स ही पहिली पायरी आहे. आता आधार कार्ड लिंक असल्यामुळे RTO मध्ये न जाता घरबसल्या ही टेस्ट देता येते.
online driving licence काढण्याची स्टेप बाय स्टेप प्रक्रिया
- सारथी परिवहनच्या sarathi.parivahan.gov.in अधिकृत वेबसाईटवर जा आणि आपले राज्य निवडा.
- “Apply for Learner Licence” या पर्यायावर क्लिक करा.
- मोबाईल नंबर टाकून OTP व्हेरिफिकेशन करा.
- वैयक्तिक माहिती, पत्ता आणि वाहनाचा प्रकार (टू-व्हीलर/फोर-व्हीलर) निवडा.
- कागदपत्रे आणि फोटो अपलोड करा.
- ऑनलाइन फी भरा.
- ऑनलाइन टेस्ट द्या: यामध्ये ट्रॅफिक सिग्नल आणि नियमांवर आधारित १५ ते २० सोपे प्रश्न विचारले जातात. पास होण्यासाठी ६०% गुण मिळवणे आवश्यक असते.
टेस्ट पास झाल्यावर लर्निंग लायसन्स लगेच डाऊनलोड करता येते. हे लायसन्स ६ महिन्यांसाठी वैध असते.
परमनंट लायसन्ससाठी अर्ज कधी आणि कसा करावा?
लर्निंग लायसन्स मिळाल्यानंतर ३० दिवस ते १८० दिवसांच्या आत तुम्हाला परमनंट लायसन्ससाठी अर्ज करावा लागतो. ३० दिवसांचा हा कालावधी गाडी चालवण्याचा सराव करण्यासाठी दिलेला असतो.
प्रक्रिया
- पोर्टलवर “Apply for Driving Licence” पर्याय निवडा आणि तुमचा LL नंबर टाका.
- RTO मध्ये ड्रायव्हिंग टेस्ट देण्यासाठी सोयीची तारीख आणि वेळ (Slot) बुक करा.
- ठरलेल्या दिवशी RTO मध्ये जाऊन ड्रायव्हिंग टेस्ट द्या. टू-व्हीलरसाठी ‘8’ आकाराच्या ट्रॅकवर गाडी चालवून दाखवावी लागते, तर फोर-व्हीलरसाठी पार्किंग आणि रोड टेस्ट घेतली जाते.
टेस्ट पास झाल्यावर साधारण १५ ते ३० दिवसांत स्मार्ट कार्ड DL तुमच्या पत्त्यावर स्पीड पोस्टाने येते. तसेच अप्रूव्हल मिळताच mParivahan ॲपवर डिजिटल कॉपी उपलब्ध होते, जी मूळ लायसन्सइतकीच वैध असते.
लागणारी आवश्यक कागदपत्रे
अर्ज करताना खालील कागदपत्रे तयार ठेवावीत:
- ओळख आणि वयाचा पुरावा: आधार कार्ड, पासपोर्ट, किंवा शाळा सोडल्याचा दाखला
- पत्त्याचा पुरावा: वीज बिल, रेशन कार्ड, किंवा आधार कार्ड
- पासपोर्ट साईझ फोटो
- मेडिकल सर्टिफिकेट (Form 1A): वय ४० वर्षांपेक्षा जास्त असल्यास किंवा कमर्शियल लायसन्ससाठी हे सर्टिफिकेट अनिवार्य आहे.
एकूण फी किती लागते?
ड्रायव्हिंग लायसन्सचा खर्च वाहनाच्या प्रकारानुसार ठरतो:
- लर्निंग लायसन्स (LL) फी: ₹१५० (अर्ज फी) + ₹५० (टेस्ट फी) = ₹२००
- परमनंट DL फी: ₹२०० (टेस्ट फी) + ₹२०० (स्मार्ट कार्ड फी) = ₹४०० ते ₹५००
- टू-व्हीलर आणि फोर-व्हीलर एकत्र: संपूर्ण प्रक्रियेचा खर्च साधारण ₹९०० ते ₹१,५०० दरम्यान येतो.
टीप: राज्यानुसार आणि RTO अनुसार फीमध्ये थोडाफार फरक असू शकतो.
लायसन्स रिन्यूअल (Renewal) कसे करावे?
- लायसन्सची मुदत संपल्यानंतर ३० दिवसांच्या आत रिन्यू केल्यास अतिरिक्त दंड लागत नाही.
- मुदत संपल्यानंतर १ वर्षाच्या आत रिन्यू करता येते, पण उशीर झाल्यास दरवर्षी लेट फी भरावी लागते.
- ५ वर्षांपेक्षा जास्त उशीर झाल्यास पुन्हा नव्याने प्रोसेस करावी लागते.
महत्त्वाची टीप: लायसन्स मिळाल्यानंतर गाडी रस्त्यावर आणण्यापूर्वी वाहनाचा विमा (Vehicle Insurance) असणे कायद्याने बंधनकारक आहे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
प्र. १) लर्निंग लायसन्ससाठी RTO मध्ये जावे लागते का?
उत्तर: नाही. तुमच्याकडे आधार कार्ड असेल तर तुम्ही घरबसल्या (Faceless Service) ऑनलाइन टेस्ट देऊन लर्निंग लायसन्स मिळवू शकता.
प्र. २) ड्रायव्हिंग टेस्टमध्ये फेल झाल्यास काय करावे?
उत्तर: फेल झाल्यास ७ दिवसांनंतर पुन्हा अल्प शुल्क भरून नवीन स्लॉट बुक करता येतो आणि टेस्ट देता येते.
प्र. ३) mParivahan ॲपमधील डिजिटल लायसन्स पोलीस स्वीकारतात का?
उत्तर: होय, मोटर व्हेईकल ॲक्टनुसार mParivahan किंवा DigiLocker मधील डिजिटल लायसन्स पूर्णपणे कायदेशीर आणि वैध आहे.
प्र. ४) ड्रायव्हिंग लायसन्स हरवले तर काय करावे?
उत्तर: लायसन्स हरवल्यास जवळच्या पोलीस ठाण्यात तक्रार नोंदवून सारथी पोर्टलवरून Duplicate DL साठी ऑनलाइन अर्ज करता येतो.
तुम्हाला ड्रायव्हिंग लायसन्स काढताना काही अडचण येत आहे का? खाली कमेंट करून नक्की विचारा, आम्ही तुम्हाला मदत करू!