शेतीसाठी पाण्याची कायमस्वरूपी सोय करण्याचा विचार करत आहात? नवीन विहीर खोदणे असो किंवा जुन्या विहिरीची दुरुस्ती करणे, त्यासाठी मोठा खर्च करावा लागतो. मात्र, महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागामार्फत राबवल्या जाणाऱ्या विशेष योजनांमुळे पात्र शेतकऱ्यांना सिंचन सुविधांसाठी आर्थिक मदत मिळू शकते.
नवीन सिंचन विहिरीसाठी ₹4 लाख, जुन्या विहिरीच्या दुरुस्तीसाठी ₹1 लाख आणि ठिबक सिंचन संचासाठी ₹97 हजारांपर्यंत अनुदान देण्याची तरतूद आहे. अनुसूचित जाती व नवबौद्ध शेतकऱ्यांसाठी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजना, तर अनुसूचित जमातीच्या शेतकऱ्यांसाठी बिरसा मुंडा कृषी क्रांती योजना राबवली जाते.
या योजनांचा लाभ कोणाला मिळू शकतो? अर्ज कुठे करायचा? कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत? जाणून घेऊया सविस्तर माहिती.
विहीर अनुदान योजना 2026: कोणत्या कामासाठी किती अनुदान?
शेतातील सिंचन व्यवस्था सुधारण्यासाठी विविध कृषी घटकांसाठी अनुदानाची तरतूद करण्यात आली आहे. उपलब्ध शासकीय माहितीनुसार, प्रमुख घटक पुढीलप्रमाणे आहेत.
| कृषी घटक | अनुदानाची नमूद मर्यादा |
| नवीन सिंचन विहीर | ₹4,00,000 |
| जुनी विहीर दुरुस्ती | ₹1,00,000 |
| ठिबक सिंचन संच (Drip Irrigation) | ₹97,000 |
| विद्युत पंप संच | ₹40,000 |
वरील रकमा संबंधित योजनेतील नमूद अनुदान मर्यादा आहेत. प्रत्यक्ष मंजुरी, पात्र घटक आणि लागू अटी यांची खात्री अर्ज करण्यापूर्वी कृषी विभागाकडून करून घ्यावी.
1. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजना
अनुसूचित जाती आणि नवबौद्ध प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना सिंचनाच्या शाश्वत सुविधा उपलब्ध करून देणे, शेतीवरील अवलंबित्व अधिक सक्षम करणे आणि उत्पन्नवाढीस मदत करणे हा या योजनेचा उद्देश आहे.
या योजनेअंतर्गत पात्र लाभार्थ्यांना नवीन विहीर, जुनी विहीर दुरुस्ती, ठिबक सिंचन, पंप संच आणि इतर मंजूर कृषी घटकांसाठी आर्थिक सहाय्य मिळू शकते.
योजनेची प्रमुख वैशिष्ट्ये:
- अनुसूचित जाती व नवबौद्ध शेतकऱ्यांसाठी योजना.
- सिंचन सुविधांच्या विकासासाठी आर्थिक मदत.
- MahaDBT Farmer Portal वरून अर्ज करण्याची सुविधा.
- पात्रता आणि मंजूर घटकांनुसार अनुदानाचा लाभ.
2. बिरसा मुंडा कृषी क्रांती योजना
अनुसूचित जमातीच्या शेतकऱ्यांना शेतीसाठी आवश्यक सुविधा मिळाव्यात, सिंचनाची उपलब्धता वाढावी आणि आर्थिक स्वावलंबन साधता यावे, या उद्देशाने बिरसा मुंडा कृषी क्रांती योजना राबवली जाते.
या योजनेंतर्गत विहीर, सिंचन व्यवस्था आणि इतर पात्र कृषी घटकांसाठी अनुदानाची तरतूद आहे. विविध घटकांसाठी अनुदानाची रक्कम लागू शासन निर्णय आणि योजनेच्या निकषांनुसार ठरते.
📚 हे सुद्धा वाचा
शेतकरी कर्जमाफीमहत्त्वाचे: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजना आणि बिरसा मुंडा कृषी क्रांती योजना या वेगवेगळ्या प्रवर्गांसाठी आहेत. अर्जदाराने स्वतःच्या प्रवर्गानुसार योग्य योजना निवडणे आवश्यक आहे.
विहीर अनुदानासाठी पात्रता काय आहे?
अनुदान मिळण्यासाठी केवळ अर्ज करणे पुरेसे नसते. संबंधित योजनेचे पात्रता निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
- अर्जदार संबंधित योजनेसाठी पात्र प्रवर्गातील शेतकरी असावा.
- शेतजमिनीचा सातबारा उतारा आणि 8-अ उतारा उपलब्ध असावा.
- आधार कार्ड आवश्यक आहे.स्वतःचे बँक खाते असावे आणि ते आधारशी संलग्न असावे.
- नवीन विहिरीसाठी साधारणतः किमान 0.40 हेक्टर शेतजमीन असणे आवश्यक आहे.
- जमिनीचे कमाल क्षेत्र, उत्पन्नाची मर्यादा, जात प्रमाणपत्र आणि इतर अटी संबंधित योजनेनुसार लागू होऊ शकतात.
नवीन विहिरीसाठी 0.40 हेक्टर ते कमाल 6 हेक्टर क्षेत्राची अट नमूद आहे. तथापि, इतर घटकांसाठी किमान क्षेत्राची अट वेगळी असू शकते. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत निकष तपासावेत.
अर्जासाठी कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत?
MahaDBT Farmer Scheme साठी अर्ज करताना पुढील कागदपत्रे तयार ठेवणे उपयुक्त ठरेल.
- आधार कार्ड
- अद्ययावत सातबारा उतारा
- 8-अ उतारा
- जात प्रमाणपत्र
- आधारशी संलग्न बँक खात्याचा तपशील किंवा पासबुक
- उत्पन्नाचा दाखला
- लागू असल्यास योजनेच्या घटकानुसार आवश्यक असलेली इतर कागदपत्रे.
काही प्रकरणांमध्ये ग्रामपंचायतीचा ठराव, विहिरीसाठी पाणी उपलब्धतेसंबंधी प्रमाणपत्र किंवा इतर तांत्रिक कागदपत्रांची आवश्यकता असू शकते. अंतिम यादी संबंधित कृषी अधिकाऱ्यांकडून तपासून घ्यावी.
MahaDBT वर विहीर अनुदानासाठी ऑनलाइन अर्ज कसा करावा?
शेतकरी योजनांसाठी महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत MahaDBT पोर्टलचा वापर करता येतो.
- अर्ज करण्याची प्रक्रिया:सर्वप्रथम MahaDBT Farmer Portal या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या.
- पोर्टलवर नोंदणी करा किंवा आपल्या खात्यात लॉगिन करा.
- Farmer Schemes किंवा शेतकरी योजना हा पर्याय निवडा.
- आपल्या प्रवर्गानुसार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजना किंवा बिरसा मुंडा कृषी क्रांती योजना निवडा.
- उपलब्ध कृषी घटक आणि पात्रतेची माहिती काळजीपूर्वक वाचा.आवश्यक तपशील भरा आणि मागितलेली कागदपत्रे सादर करा.
- अर्ज अंतिम सबमिट करण्यापूर्वी सर्व माहिती तपासा.अर्ज क्रमांक आणि अर्जाची स्थिती भविष्यातील संदर्भासाठी जतन करा.
लक्षात ठेवा: पोर्टलवर अर्जाची सुविधा उपलब्ध असणे, अर्ज स्वीकारला जाणे आणि अनुदान मंजूर होणे या वेगवेगळ्या बाबी आहेत. नवीन अर्ज सुरू आहेत का, संबंधित घटक उपलब्ध आहेत का आणि अर्जाची अंतिम तारीख काय आहे, हे पोर्टलवर तपासणे आवश्यक आहे.
तीन पॅकेजपैकी एका पॅकेजचा लाभ
या योजनांमध्ये नवीन विहीर, जुनी विहीर दुरुस्ती आणि शेततळ्याचे प्लास्टिक अस्तरीकरण अशा तीन प्रमुख पॅकेजचा उल्लेख आहे. नियमानुसार पात्र लाभार्थ्याला या तीनपैकी एका पॅकेजचा लाभ दिला जातो.
म्हणून अर्ज करताना आपल्या शेतासाठी आवश्यक असलेला घटक निवडा. एकाच वेळी सर्व पॅकेजचा लाभ मिळेल, असे गृहीत धरू नका. संबंधित घटकांच्या सध्याच्या अटी कृषी विभागाकडून तपासून घ्या.
अर्जासंबंधी अधिक माहितीसाठी कुठे संपर्क साधावा?
योजनेची पात्रता, कागदपत्रे, अर्जाची स्थिती किंवा अनुदान मंजुरीबाबत शंका असल्यास आपल्या तालुक्यातील पंचायत समितीमधील कृषी अधिकारी किंवा जिल्हा परिषदेच्या कृषी विकास अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधावा.
अधिकृत संकेतस्थळे:
महत्त्वाची सूचना: या लेखातील अनुदानाच्या रकमा आणि पात्रतेची माहिती उपलब्ध शासकीय तपशीलांवर आधारित आहे. अर्ज करण्यापूर्वी चालू वर्षाचे शासन निर्णय, निधीची उपलब्धता आणि MahaDBT वरील अद्ययावत नियम तपासावेत.