बँकेत लोनसाठी अर्ज केला आणि “तुमचा CIBIL score कमी आहे, लोन मंजूर होणार नाही” असं उत्तर मिळालं की मन खट्टू होतं. गरजेच्या वेळी पैसे हवे असतात आणि नेमकं तेव्हाच score आडवा येतो. पण एक गोष्ट फार कमी लोकांना माहीत आहे – low CIBIL score असूनही आज personal loan मिळवणं पूर्णपणे शक्य आहे. बँका score वर अडून राहतात, पण NBFC आणि fintech lenders वेगळ्या पद्धतीने विचार करतात. या लेखात नेमकं कुठे आणि कसं अप्लाय करायचं ते सविस्तर बघू.
CIBIL स्कोर म्हणजे नेमकं काय आणि तो कधी low धरला जातो
CIBIL score हा तीनशे ते नऊशे या रेंजमध्ये असतो. सातशे पन्नासच्या वर score असेल तर तो चांगला मानला जातो, सहाशे पन्नास ते सातशेच्या मध्ये असलेला score near-prime समजला जातो, आणि सहाशे पन्नासच्या खाली गेला की तो subprime म्हणजे low CIBIL score गणला जातो. EMI वेळेवर न भरणं, क्रेडिट कार्डचा जास्त वापर, कमी कालावधीत अनेक ठिकाणी loan साठी अर्ज करणं आणि जुने defaults यामुळे score घसरतो.
Low CIBIL score वर कोण लोन देतं
पारंपरिक बँका सहसा unsecured personal loan साठी सातशे पन्नासच्या वरचा score मागतात, पण अनेक NBFC आणि digital lending platforms score सोबतच उत्पन्न, नोकरीची स्थिरता आणि repayment behaviour असे इतर factors बघून loan मंजूर करतात. यालाच alternate data based lending म्हणतात.
अशा lenders मध्ये छोट्या रकमेपासून ते काही लाखांपर्यंतचे personal loan options उपलब्ध असतात. रक्कम आणि interest rate lender नुसार वेगवेगळे असतात, आणि साधारणपणे low CIBIL score असलेल्या अर्जदारांसाठी हा rate नेहमीच्या bank loan पेक्षा जास्त असतो.
व्याजदर जास्त का असतो
Low CIBIL score वर मिळणाऱ्या loan मध्ये risk जास्त असल्याने lender स्वतःचं नुकसान टाळण्यासाठी जास्त interest rate लावतो. त्यामुळे अशा loan चा वापर फक्त खरी गरज असेल तेव्हाच करावा, आणि EMI budget आधी नीट तपासून घ्यावं. एकदा असा loan वेळेवर परतफेड केला की पुढच्या वेळी चांगल्या rate वर आणि जास्त रकमेचं loan मिळण्याची शक्यता वाढते.
अर्ज करण्यापूर्वी काय तपासावं
- लोन अप्लाय करण्याआधी lender RBI-regulated NBFC आहे की नाही हे नक्की तपासावं.
- Processing fee, hidden charges आणि prepayment terms आधीच वाचून घ्यावेत.
- एकाच वेळी अनेक ठिकाणी अर्ज करणं टाळावं, कारण प्रत्येक अर्जामुळे hard inquiry होते आणि score आणखी खाली येऊ शकतो.
CIBIL score सुधारण्यासाठी काय करावं
EMI आणि क्रेडिट कार्ड बिल वेळेवर भरणं ही सर्वात महत्त्वाची सवय आहे. क्रेडिट कार्ड लिमिटच्या तीस टक्क्यांपेक्षा कमी वापर ठेवावा आणि जुने कर्ज हळूहळू बंद करत न्यावं. सहा ते बारा महिने सातत्याने ही शिस्त पाळली की score सुधारायला सुरुवात होते आणि पुढच्या वेळी कमी व्याजदरात मोठं loan मिळणं सोपं होतं.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
CIBIL score किती असेल तर तो low मानला जातो?
सहाशे पन्नासच्या खाली असलेला score साधारणपणे low किंवा subprime मानला जातो.
Low CIBIL score वर instant loan सुरक्षित असतो का?
Lender RBI-regulated असेल आणि अटी पारदर्शक असतील तर तो सुरक्षित मानला जाऊ शकतो.
Score सुधारायला किती वेळ लागतो?
सलग काही महिने वेळेवर परतफेड केल्यास सहसा काही महिन्यांतच सुधारणा दिसू लागते.
डिस्क्लेमर
या लेखातील माहिती सर्वसाधारण जनजागृतीसाठी दिली आहे. कोणत्याही lender कडून loan घेण्यापूर्वी त्याची अधिकृतता, व्याजदर आणि अटी स्वतः पडताळून पाहाव्यात, आणि गरज नसताना जास्त व्याजदराचं loan घेणं टाळावं.