दुष्काळ जाहीर झालेल्या तालुक्यांतील शेतकरी कुटुंबांना आधीच खूप झळ बसते. त्यात मुलांच्या कॉलेजची आणि परीक्षेची फी भरायची म्हटलं की घरचं बजेट आणखी कोलमडतं. हे लक्षात घेऊन राज्य शासन आणि उच्च व तंत्रशिक्षण विभागाने दुष्काळग्रस्त भागातील पात्र विद्यार्थ्यांसाठी exam fee waiver योजना लागू केली आहे. तुमचा तालुका दुष्काळग्रस्त यादीत असेल, तर या योजनेचा फायदा घेता येतो. एकदा फी भरली असेल तरी ती परत मिळण्याची सोय आहे.
कोणत्या तालुक्यांना लाभ मिळतो?
ज्या तालुक्यांत किंवा महसूल मंडळांत शासनाने दुष्काळ अथवा दुष्काळसदृश परिस्थिती जाहीर केली आहे, तिथले विद्यार्थी या योजनेसाठी पात्र ठरतात. सुरुवातीलाच अधिकृत यादीत तुमच्या तालुक्याचं नाव आहे का, हे तपासून घ्या. नाव नसेल तर पुढची धावपळ वाया जाईल.
कोणती कागदपत्रे लागतात?
फी माफीसाठी किंवा भरलेली फी परत मिळवण्यासाठी साधारणपणे खालील कागदपत्रे लागतात. कॉलेजनुसार यादीत थोडा फरक असू शकतो, म्हणून अर्ज करण्यापूर्वी परीक्षा विभागाकडून ती एकदा पक्की करून घ्या.
- रहिवासी दाखला (Domicile) किंवा तहसीलदारांचं प्रमाणपत्र, म्हणजे तुम्ही त्या दुष्काळग्रस्त तालुक्याचे रहिवासी आहात याचा पुरावा.
- ओळखीचा पुरावा, जसं की आधार कार्ड
- चालू वर्षाचं कॉलेज ओळखपत्र आणि बोनाफाइड सर्टिफिकेट.
- चालू शैक्षणिक वर्षाचा प्रवेश अर्ज आणि भरलेल्या फीची मूळ पावती.
- तलाठी किंवा तहसीलदारांचा दुष्काळग्रस्त दाखला, ज्यात तुमचं कुटुंब दुष्काळ जाहीर झालेल्या मंडळात किंवा तालुक्यात राहतं असं नमूद असेल.
- बँक पासबुकची झेरॉक्स किंवा कॅन्सल चेक. खातं विद्यार्थ्याच्या स्वतःच्या नावावर असावं आणि Account Number व IFSC Code स्पष्ट दिसले पाहिजेत.
- उत्पन्नाचा दाखला, पण हा फक्त काही व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी लागतो, जिथे उत्पन्नाची मर्यादा आहे.
अर्ज कसा करायचा?
अर्जाची सुरुवात कॉलेजपासून होते. सगळ्यात आधी कॉलेजच्या परीक्षा विभागात (Examination Cell) जाऊन विचारा. दुष्काळग्रस्त तालुक्यांतील विद्यार्थ्यांची यादी कॉलेजच तयार करतं.
तिथून विद्यापीठ किंवा उच्च शिक्षण विभागाचा विहित नमुन्यातील फी माफी अर्ज मिळेल. तो भरा आणि वर दिलेल्या कागदपत्रांच्या साक्षांकित (attested) प्रती सोबत जोडा. कॉलेज प्रशासन अर्जाची तपासणी करून प्रस्ताव मंजुरीसाठी विद्यापीठाकडे किंवा विभागीय सहसंचालक कार्यालयाकडे पाठवतं.
तुमच्या कॉलेजमध्ये ही सुविधा MahaDBT पोर्टलवर उपलब्ध असेल, तर कागदपत्रं तिथे ऑनलाइन अपलोड करावी लागतात. पोर्टलवर योजनेचा योग्य पर्याय निवडा आणि स्कॅन केलेली कागदपत्रं स्पष्ट अपलोड करा. अस्पष्ट कागदपत्रांमुळेच बरेचदा अर्ज अडकतात.
आधीच भरलेली फी परत कशी मिळते?
तुम्ही परीक्षा फी आधीच भरली असेल, तरी घाबरायचं कारण नाही. त्यासाठी फी भरल्याची मूळ पावती जपून ठेवा. ती हरवली तर परताव्याचा दावा कमकुवत होतो.
कॉलेजकडून fee refund form मिळेल, तो भरून द्या आणि सोबत बँक खात्याचा तपशील जोडा. हे खातं तुमच्या नावावर असावं आणि आधारशी लिंक असावं, कारण पैसे DBT म्हणजे Direct Benefit Transfer द्वारे थेट खात्यात येतात. शासनाकडून किंवा विद्यापीठाकडून निधी मंजूर होऊन आला की रक्कम खात्यात जमा होते. काही कॉलेजमध्ये ही रक्कम पुढच्या सत्राच्या फीमध्ये adjust केली जाते.
या गोष्टी लक्षात ठेवा
- पहिली गोष्ट म्हणजे, अधिकृत यादी स्वतः तपासा. तुमच्या तालुक्याचा समावेश यादीत आहे की नाही, याची खात्री कॉलेजवर सोडू नका.
- दुसरी गोष्ट, अंतिम तारीख. फी माफी किंवा परताव्याचे प्रस्ताव पाठवण्याची शेवटची तारीख विद्यापीठ पातळीवर ठरते आणि ती कॉलेजनुसार वेगळी येऊ शकते. त्यामुळे कॉलेजचा सूचना फलक आणि अधिकृत नोटिफिकेशन नियमित पाहत राहा. तारीख चुकली तर लाभ मिळत नाही.
- तिसरी गोष्ट, सगळ्या कागदपत्रांच्या दोन-तीन अतिरिक्त प्रती आणि स्कॅन कॉपी स्वतःकडे ठेवा. नंतर काही विचारणा झाली तर ऐनवेळी धावपळ होणार नाही.