आजकाल स्वतःचे घर असणे हे प्रत्येकाचे स्वप्न असते. अनेकदा तयार घर किंवा फ्लॅट घेण्याऐवजी लोक स्वतःची जमीन (Plot) घेऊन त्यावर आपल्या आवडीनुसार घर बांधणे पसंत करतात. पण प्रश्न पडतो की, जमीन खरेदी करण्यासाठी बँक लोन देते का? याचे उत्तर ‘हो’ असे आहे.
ज्याप्रमाणे होम लोन (Home Loan) मिळते, त्याचप्रमाणे जमीन खरेदीसाठी प्लॉट लोन (Plot Loan) उपलब्ध असते. मात्र, याचे नियम आणि प्रक्रिया होम लोनपेक्षा थोडी वेगळी असते. आजच्या या लेखात आपण लँड लोनबद्दल सविस्तर माहिती पाहणार आहोत.
प्लॉट लोन (Plot Loan) म्हणजे काय?
जमीन खरेदी करण्यासाठी जे कर्ज दिले जाते, त्याला तांत्रिक भाषेत ‘प्लॉट लोन’ किंवा ‘लँड लोन’ म्हणतात. बँक हे कर्ज प्रामुख्याने अशा जमिनीसाठी देते, ज्यावर भविष्यात तुम्ही घर बांधणार आहात. बँका सहसा गुंतवणुकीच्या उद्देशाने घेतलेल्या जमिनीसाठी कर्ज देण्यास टाळाटाळ करतात.
बँका कोणत्या जमिनीसाठी कर्ज देतात?
सर्वच प्रकारच्या जमिनींवर कर्ज मिळत नाही. कर्ज मिळवण्यासाठी खालील अटी पूर्ण होणे आवश्यक आहे:
हे देखील वाचा : आता सातबारा, 8-अ उतारे थेट WhatsApp वर – फक्त 3 स्टेप्समध्ये मिळवा जमीन कागदपत्रे
- रहिवाशी प्लॉट (Residential Plot) : जमीन रहिवासी क्षेत्रात असावी.
- प्राधिकरणाची मंजुरी : जमीन महानगरपालिका, नगर परिषद किंवा विकास प्राधिकरणाकडून (उदा. CIDCO, MHADA, NIT) मंजूर असावी.
- Clear Title : जमिनीचे कागदपत्रे कायदेशीररीत्या स्पष्ट (Legal and Clear) असावीत.
या जमिनींवर कर्ज मिळत नाही:
- शेतजमीन (Agricultural Land).
- गुंठेवारी किंवा अनधिकृत लेआउटमधील जमीन.
- वादग्रस्त जमीन (Disputed Property).
लँड लोन घेण्याची स्टेप-बाय-स्टेप प्रक्रिया (Process)
- पात्रता तपासा (Eligibility Check) : बँक तुमचे उत्पन्न, नोकरी/व्यवसायाचे स्वरूप, CIBIL Score आणि आधीचे कर्ज पाहून तुमची पात्रता ठरवते.
- प्लॉटची निवड : तुम्ही निवडलेला प्लॉट बँकांच्या नियमात बसतो का, हे तपासावे लागते.
- अर्ज सादर करणे : तुम्ही ऑनलाइन किंवा प्रत्यक्ष बँकेत जाऊन अर्ज करू शकता.
- कागदपत्रे जमा करणे : यामध्ये केवायसी (आधार, पॅन), उत्पन्नाचा पुरावा (Salary Slips/ITR) आणि जमिनीचे सातबारा, नकाशा यांसारखी कागदपत्रे लागतात.
- व्हेरिफिकेशन (Verification) : बँक तुमच्या आर्थिक स्थितीची आणि जमिनीच्या कागदपत्रांची कायदेशीर व तांत्रिक तपासणी करते.
- कर्ज मंजुरी (Loan Sanction) : सर्व काही योग्य असल्यास बँक कर्ज मंजूर करते आणि तुम्हाला ‘सॅंक्शन लेटर’ दिले जाते.
- कर्ज वितरण (Disbursement) : कागदपत्रांची नोंदणी झाल्यावर बँक थेट जमीन विक्री करणाऱ्याच्या खात्यात पैसे जमा करते.
हे देखील वाचा – कमी पगारातही मिळेल ‘जास्त’ होम लोन; जाणून घ्या स्वस्त व्याजदराची ‘ही’ खास ट्रिक!
लँड लोन आणि होम लोनमधील मुख्य फरक
| वैशिष्ट्ये | होम लोन (Home Loan) | प्लॉट लोन (Plot Loan) |
|---|---|---|
| कर्जाचे प्रमाण (LTV) | किमतीच्या 80% ते 90% | किमतीच्या 50% ते 70% |
| व्याजदर | कमी असतो | 0.5% ते 1% जास्त असतो |
| कालावधी (Tenure) | 20 ते 30 वर्षे | 10 ते 15 वर्षे |
| टॅक्स बेनिफिट | प्राप्तिकर सवलत मिळते | फक्त जमीन खरेदीवर मिळत नाही |
महत्त्वाच्या गोष्टी: ज्याकडे दुर्लक्ष करू नका
- डाउन पेमेंट (Down Payment) : लँड लोनमध्ये बँका फक्त 60-70% रक्कम देतात. याचा अर्थ तुम्हाला 30-40% रक्कम स्वतः जवळून उभी करावी लागेल.
- बांधकामाची अट : SBI आणि LIC Housing सारख्या संस्था या अटीवर कर्ज देतात की तुम्ही पुढील 2 ते 5 वर्षांत त्या जमिनीवर घराचे बांधकाम सुरू कराल.
- कर सवलत (Tax Benefits) : केवळ जमीन खरेदी केल्यास ‘सेक्शन 80C’ अंतर्गत कर सवलत मिळत नाही. मात्र, जेव्हा तुम्ही त्या जमिनीवर घर बांधण्यासाठी कर्ज घेता, तेव्हा तुम्ही कर सवलतीचा दावा करू शकता
कर्ज न मिळाल्यास पर्याय काय?
जर तुमच्या जमिनीवर प्लॉट लोन मिळत नसेल, तर काही लोक Personal Loan किंवा Gold Loan चा विचार करतात. परंतु, वैयक्तिक कर्जाचा व्याजदर (12% ते 18%) खूप जास्त असतो, ज्यामुळे तुमच्या खिशावर मोठा भार पडू शकतो.
निष्कर्ष
जर तुम्ही स्वतःचे घर बांधण्यासाठी जमीन शोधत असाल, तर ‘प्लॉट लोन’ हा एक उत्तम पर्याय आहे. मात्र, खरेदीपूर्वी जमिनीचे टायटल क्लिअर असल्याची खात्री करा आणि वेगवेगळ्या बँकांच्या व्याजदरांची तुलना नक्की करा.