घरातून बाहेर पडून स्वतःचा व्यवसाय उभा करावा असं अनेक महिलांच्या मनात असतं, पण भांडवलाचा प्रश्न आला की गाडी तिथेच अडते. बँकेत personal loan किंवा business loan साठी गेल्यावर collateral मागितलं जातं, guarantor ची अट येते, high interest rate सांगितला जातो आणि शेवटी हिंमत खचते.
पण प्रत्यक्षात केंद्र सरकारने महिलांसाठी अशा अनेक government subsidy loan स्कीम्स सुरू केल्या आहेत, ज्यामध्ये collateral free business loan मिळतं आणि low interest rate loan चा फायदाही मिळतो. या small business loan for women स्कीम्समध्ये unsecured loan चा पर्याय असल्याने नव्याने व्यवसाय सुरू करणाऱ्या महिलांसाठी हा सर्वात सोपा मार्ग ठरतो.
आजच्या लेखात आपण महिलांसाठी असणाऱ्या प्रमुख government loan schemes, त्यांची eligibility आणि interest rate सविस्तर बघणार आहोत.
Mudra Yojana सर्वात लोकप्रिय बिझनेस लोन स्कीम
प्रधानमंत्री Mudra Yojana ही महिलांमध्ये सर्वात जास्त चर्चेत असलेली स्कीम आहे. या योजनेत कोणतंही collateral न देता small business loan मिळतं आणि इतर business loan interest rate च्या तुलनेत हा रेट बऱ्यापैकी कमी असतो. Mudra loan चे तीन प्रकार आहेत.
- पहिला प्रकार म्हणजे Shishu loan, ज्यात पन्नास हजारांपर्यंत रक्कम मिळते.
- दुसरा Kishor loan, ज्यात पन्नास हजार ते पाच लाखांपर्यंत कर्ज मिळतं.
- तिसरा Tarun loan, ज्यात पाच लाख ते दहा लाखांपर्यंत रक्कम मिळू शकते.
ब्यूटी पार्लर, टेलरिंग, किराणा दुकान, पापड-लोणचं व्यवसाय, शेतीपूरक उद्योग अशा छोट्या स्केलच्या बिझनेससाठी ही स्कीम एकदम योग्य आहे.
Mudra loan eligibility तपासायला जास्त कागदपत्रं लागत नाहीत, त्यामुळे instant loan approval चे चान्सेस वाढतात. जवळच्या कोणत्याही बँकेत जाऊन किंवा udyamimitra.in पोर्टलवर online apply करता येतं.
Stand Up India Yojana: मोठ्या भांडवलासाठी
जर व्यवसायाची व्याप्ती मोठी असेल आणि जास्त भांडवल हवं असेल तर Stand Up India scheme उपयोगी पडते. या स्कीममध्ये दहा लाख ते एक कोटी रुपयांपर्यंत high value business loan मिळण्याची तरतूद आहे. Manufacturing, service किंवा trading सेक्टरमध्ये नवीन greenfield enterprise सुरू करणाऱ्या महिलांसाठी ही योजना बनवली गेली आहे.
Loan repayment साठी सात वर्षांपर्यंतचा कालावधी आणि सुरुवातीला moratorium period ही मिळतो, त्यामुळे EMI calculation करताना सुरुवातीचा बोजा कमी राहतो. प्रत्येक बँक शाखेने किमान एका महिला उद्योजिकेला या योजनेअंतर्गत कर्ज देणं अपेक्षित असतं, त्यामुळे बँकेत चौकशी केल्यास business loan interest rate आणि processing fee बद्दल माहिती लगेच मिळते.
Mahila Udyam Nidhi Yojana
SIDBI मार्फत चालवली जाणारी Mahila Udyam Nidhi Yojana छोट्या स्केल इंडस्ट्रीसाठी low cost soft loan उपलब्ध करून देते. दहा लाखांपर्यंतचं कर्ज यात मिळतं आणि repayment period दहा वर्षांपर्यंत असतो, ज्यात सुरुवातीची काही वर्षं moratorium म्हणून मिळतात.
Food processing, textile, handicraft अशा क्षेत्रात काम करणाऱ्या महिलांसाठी ही स्कीम फायदेशीर ठरते आणि normal business loan interest rate पेक्षा यातला रेट खूपच कमी असतो.
अर्ज करताना लागणारी कागदपत्रे
कोणत्याही योजनेसाठी अर्ज करताना Aadhaar card, PAN card, business plan, bank statement आणि रहिवासी पुरावा ही मूलभूत कागदपत्रं लागतात.
CIBIL score चांगला असेल तर loan approval सोपं होतं, त्यामुळे अर्ज करण्याआधी free CIBIL score check करून घेणं आणि credit history एकदा तपासून घेणं फायद्याचं ठरतं. चांगला credit score असेल तर loan eligibility ही आपोआप वाढते.
अर्ज कुठे आणि कसा करायचा
बहुतांश योजनांसाठी जवळच्या सरकारी किंवा राष्ट्रीयीकृत बँकेत थेट अर्ज करता येतो.
Mudra Yojana साठी udyamimitra.in या पोर्टलवर आणि Stand Up India साठी standupmitra.in या अधिकृत वेबसाईटवर online apply करण्याची सुविधा आहे.
अर्ज भरताना business plan नीट आणि स्पष्ट लिहिणं महत्त्वाचं असतं, कारण त्यावरूनच बँक loan amount आणि approval ठरवते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
Mudra loan साठी कोणतं collateral लागतं का?
नाही, Mudra loan पूर्णपणे collateral free असतं.
Stand Up India scheme चा interest rate किती असतो?
प्रत्येक बँकेच्या MCLR नुसार रेट ठरतो, त्यामुळे बँकेनुसार दर थोडा वेगळा असू शकतो.
घरगुती महिलांना business loan मिळू शकतं का?
हो, first time entrepreneur म्हणून घरगुती महिलाही या योजनांसाठी पात्र असतात.
डिस्क्लेमर
या लेखातील माहिती सर्वसाधारण जनजागृतीसाठी दिली आहे. कोणत्याही योजनेसाठी अर्ज करण्यापूर्वी संबंधित बँक किंवा अधिकृत सरकारी वेबसाईटवरून अद्ययावत नियम, अटी आणि व्याजदर स्वतः पडताळून पाहावेत.