निवृत्तीनंतर नियमित आणि सुरक्षित उत्पन्नाचा विचार करणाऱ्या ज्येष्ठ नागरिकांसाठी सरकारने Senior Citizen Saving Scheme (SCSS) ही खास योजना सुरू केली आहे. बँकेतल्या Fixed Deposit पेक्षाही जास्त व्याजदर, सरकारची हमी आणि दर तीन महिन्यांनी मिळणारं उत्पन्न, यामुळे ही योजना निवृत्त व्यक्तींमध्ये खूप लोकप्रिय आहे. आज आपण या योजनेचा व्याजदर, पात्रता, फायदे आणि खातं कसं उघडायचं याबद्दल सविस्तर माहिती घेऊया.
हे सुद्धा वाचा : खास महिलांसाठी Top 7 सरकारी Loan योजना | या सरकारी योजनांमधून मिळेल लाखोंची मदत
SCSS चा सध्याचा व्याजदर किती आहे?
जुलै ते सप्टेंबर 2026 या तिमाहीसाठी SCSS चा व्याजदर 8.2% इतका ठेवण्यात आला आहे. एप्रिल 2023 पासून हा दर सातत्याने 8.2% वरच स्थिर राहिला आहे. सरकार दर तीन महिन्यांनी या योजनेच्या व्याजदराचा आढावा घेते आणि आवश्यकतेनुसार बदल करते. सध्याचा हा दर बहुतांश बँकांच्या Senior Citizen Fixed Deposit पेक्षा जास्त आहे, त्यामुळे सुरक्षित गुंतवणुकीच्या शोधात असणाऱ्या ज्येष्ठ नागरिकांसाठी हा एक आकर्षक पर्याय ठरतो.
SCSS साठी पात्रता काय आहे?
या योजनेत गुंतवणूक करण्यासाठी काही निकष ठरवण्यात आले आहेत:-
- 60 वर्षे किंवा त्यापेक्षा जास्त वय असलेला कोणताही भारतीय नागरिक- Superannuation किंवा Voluntary Retirement Scheme (VRS) अंतर्गत निवृत्त झालेले 55 ते 60 वयोगटातील कर्मचारी (निवृत्तीचे लाभ मिळाल्यापासून 1 महिन्याच्या आत खातं उघडणं गरजेचं)-
- 50 ते 60 वयोगटातील निवृत्त Defence कर्मचारी- खातं एकट्याने किंवा पती-पत्नी संयुक्तपणे उघडता येतं
किती रक्कम गुंतवता येते?
SCSS मध्ये किमान 1,000 रुपयांपासून ते जास्तीत जास्त 30 लाख रुपयांपर्यंत गुंतवणूक करता येते. पती-पत्नी दोघेही ज्येष्ठ नागरिक असतील, तर दोघेही स्वतंत्रपणे प्रत्येकी 30 लाख रुपयांपर्यंत गुंतवणूक करू शकतात. रक्कम एक लाखांपेक्षा कमी असल्यास रोख स्वरूपात जमा करता येते, तर त्याहून जास्त रकमेसाठी चेकचा वापर करावा लागतो.
Senior Citizen Saving Scheme चे मुख्य फायदे
- सरकारची हमी: ही योजना पूर्णपणे सरकार समर्थित असल्यामुळे गुंतवलेल्या रकमेवर आणि परताव्यावर पूर्ण सुरक्षितता मिळते. शेअर बाजारातील चढ-उतारांचा या योजनेवर कुठलाही परिणाम होत नाही.
- नियमित उत्पन्न: व्याज दर तीन महिन्यांनी थेट बँक खात्यात जमा होतं. एप्रिल, जुलै, ऑक्टोबर आणि जानेवारी महिन्याच्या पहिल्या दिवशी हे व्याज मिळतं, त्यामुळे निवृत्तीनंतरचा नियमित खर्च भागवण्यासाठी ही योजना उपयुक्त ठरते.
- टॅक्स बेनिफिट: SCSS मध्ये केलेली गुंतवणूक Income Tax Act च्या Section 80C अंतर्गत 1.5 लाख रुपयांपर्यंत करसवलतीस पात्र आहे. मात्र ही सवलत फक्त Old Tax Regime निवडणाऱ्यांनाच मिळते, New Tax Regime मध्ये हा फायदा उपलब्ध नाही.
- 5 वर्षांचा कालावधी, मुदतवाढीची सोय: खातं उघडल्यापासून 5 वर्षांनी ते Mature होतं. मुदत संपल्यानंतर आणखी 3 वर्षांसाठी मुदतवाढ घेता येते, आणि ही सुविधा एकापेक्षा जास्त वेळा वापरता येते.
टॅक्सबाबत काय लक्षात ठेवावं?
SCSS मधून मिळणारं व्याज पूर्णपणे करपात्र असतं आणि ते तुमच्या Income Tax Slab नुसार टॅक्स लागतो. जर एका आर्थिक वर्षात एकूण व्याज 50,000 रुपयांपेक्षा जास्त असेल, तर त्यावर TDS कापला जातो. TDS टाळायचा असल्यास Form 15G किंवा Form 15H सादर करता येतं.
SCSS खातं कसं उघडायचं?
- जवळच्या पोस्ट ऑफिस किंवा अधिकृत बँक शाखेत जा
- SCSS Application Form घ्या किंवा अधिकृत वेबसाईटवरून डाउनलोड करा
- आधार कार्ड, पॅन कार्ड, वयाचा पुरावा आणि पत्त्याचा पुरावा जोडा
- फॉर्मसोबत गुंतवणुकीची रक्कम जमा करा
- Nominee ची माहिती नमूद करा
- कागदपत्रांची पडताळणी झाल्यानंतर खातं उघडलं जातं आणि Passbook मिळते
सध्या ही प्रक्रिया मुख्यतः Offline आहे, फक्त फॉर्म डाउनलोड करण्याची सुविधा ऑनलाईन उपलब्ध आहे.
SCSS की Bank FD – काय निवडावं?
SCSS चा व्याजदर सध्या बहुतांश बँकांच्या Senior Citizen FD पेक्षा जास्त आहे आणि यावर सरकारची थेट हमी मिळते. मात्र FD मध्ये Liquidity थोडी जास्त असते आणि व्याजदर वेगवेगळ्या बँकांमध्ये बदलू शकतो. सुरक्षितता आणि करसवलत या दोन्ही गोष्टींना प्राधान्य द्यायचं असल्यास SCSS हा उजवा पर्याय ठरतो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
SCSS खातं मुदतीआधी बंद करता येतं का?
हो, खातं उघडल्यानंतर कधीही Premature Closure करता येतं, मात्र यासाठी काही पेनल्टी आकारली जाते.
पती-पत्नी दोघांनाही स्वतंत्र SCSS खातं उघडता येतं का?
हो, दोघेही ज्येष्ठ नागरिक असल्यास प्रत्येकजण स्वतंत्रपणे 30 लाख रुपयांपर्यंत गुंतवणूक करू शकतो.
SCSS वरचं व्याज करमुक्त आहे का?
नाही, SCSS वरचं व्याज पूर्णपणे करपात्र असतं आणि तुमच्या Tax Slab नुसार त्यावर कर लागतो.
New Tax Regime मध्ये SCSS चा टॅक्स बेनिफिट मिळतो का?
नाही, Section 80C चा फायदा फक्त Old Tax Regime निवडणाऱ्यांनाच मिळतो.
SCSS ऑनलाईन उघडता येतं का?
सध्या ही प्रक्रिया मुख्यतः पोस्ट ऑफिस किंवा बँक शाखेत जाऊनच करावी लागते, पूर्णपणे ऑनलाईन सुविधा उपलब्ध नाही.-