खास महिलांसाठी असलेल्या सरकारी Loan योजना : आजकाल अनेक महिलांना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करायचा असतो, पण भांडवलाची कमतरता ही सगळ्यात मोठी अडचण ठरते. याच गोष्टीचा विचार करून केंद्र सरकार आणि विविध राज्य सरकारांनी महिलांसाठी खास Loan योजना सुरू केल्या आहेत.
या योजनांमधून कमी व्याजदरात, कमी कागदपत्रांमध्ये आणि सोप्या प्रक्रियेत Loan मिळू शकतं. आज आपण अशाच टॉप 7 सरकारी योजनांबद्दल सविस्तर माहिती घेऊया.
1. Pradhan Mantri Mudra Yojana (PMMY)
महिलांसाठी सगळ्यात लोकप्रिय आणि सहज उपलब्ध असणारी योजना म्हणजे Mudra Yojana. या योजनेअंतर्गत तीन प्रकारचं Loan मिळतं.
- Shishu Loan मध्ये 50 हजारांपर्यंत रक्कम मिळते,
- Kishor Loan मध्ये 50 हजार ते 5 लाखांपर्यंत आणि
- Tarun Loan मध्ये 5 लाख ते 10 लाखांपर्यंत रक्कम मिळू शकते.
यासाठी कुठलंही Collateral म्हणजे तारण द्यायची गरज नसते, त्यामुळे नवीन व्यवसाय सुरू करणाऱ्या महिलांसाठी ही योजना खूप उपयोगी आहे.
2. Stand-Up India Scheme
ही योजना खास महिला आणि SC/ST वर्गातील उद्योजकांसाठी सुरू करण्यात आली आहे. यामध्ये 10 लाख ते 1 कोटी रुपयांपर्यंत Loan मिळू शकतं. Manufacturing, Services किंवा Trading सेक्टरमध्ये नवीन व्यवसाय सुरू करणाऱ्या महिलांना याचा फायदा घेता येतो. प्रत्येक बँक शाखेला किमान एका महिला उद्योजकाला Loan देणं बंधनकारक आहे, त्यामुळे या योजनेत Approval मिळण्याची शक्यता जास्त असते.
3. Mahila Udyam Nidhi Scheme
Bank of Baroda आणि Small Industries Development Bank of India यांच्या माध्यमातून ही योजना चालवली जाते. लघु उद्योग सुरू करू इच्छिणाऱ्या महिलांना यातून 10 लाखांपर्यंत Loan मिळू शकतं. परतफेडीसाठी 10 वर्षांपर्यंतचा कालावधी मिळतो, त्यामुळे हप्ता भरणं तुलनेने सोपं जातं.
4. Annapurna Yojana
ज्या महिलांना Food Business म्हणजे खानावळ, टिफिन सर्व्हिस किंवा Catering सारखा व्यवसाय सुरू करायचा आहे, त्यांच्यासाठी ही योजना खास आहे. यातून 50 हजारांपर्यंत Loan मिळतं आणि भांडी, गॅस शेगडी यांसारख्या Business Equipment साठीही रक्कम वापरता येते. परतफेड 36 सोप्या हप्त्यांमध्ये करता येते.
5. Udyogini Scheme
ही योजना राज्य सरकारांच्या माध्यमातून राबवली जाते आणि खास गरीब आणि ग्रामीण भागातील महिलांसाठी बनवली गेली आहे. यामध्ये 3 लाखांपर्यंत Loan मिळू शकतं. काही आर्थिक दृष्ट्या दुर्बल घटकातील महिलांना Subsidy सुद्धा मिळते, ज्यामुळे परतफेडीचा भार कमी होतो.
6. Cent Kalyani Scheme
Central Bank of India च्या माध्यमातून चालवली जाणारी ही योजना Agriculture, Retail Trade, Small Scale Industry आणि Self Employment साठी Loan देते. यात Collateral Free Loan मिळण्याची सुविधा आहे, त्यामुळे तारण नसणाऱ्या महिलांसाठीही हा चांगला पर्याय ठरतो.
7. Mahila Samman Savings Certificate
ही योजना थेट Business Loan नसली तरी महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठी महत्त्वाची आहे. यात महिला 2 लाखांपर्यंत रक्कम गुंतवू शकतात आणि त्यावर आकर्षक Interest Rate मिळतो. भविष्यात व्यवसायासाठी भांडवल उभं करायचं असल्यास ही एक चांगली Saving Option ठरू शकते.
Loan साठी अर्ज कसा करावा?
वरील बहुतांश योजनांसाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया साधारण सारखीच असते. सगळ्यात आधी जवळच्या सरकारी किंवा खासगी बँकेत जाऊन संबंधित योजनेची चौकशी करावी. आधार कार्ड, पॅन कार्ड, बिझनेस प्लॅन, बँक स्टेटमेंट आणि पत्त्याचा पुरावा यांसारखी कागदपत्रं तयार ठेवावी लागतात. काही योजनांसाठी ऑनलाईन अर्ज करण्याची सुविधाही उपलब्ध आहे, ज्यामुळे बँकेत प्रत्यक्ष जाण्याची गरज कमी होते.
तसेच Loan साठी अर्ज करण्याआधी CIBIL Score तपासणं खूप गरजेचं आहे. जरी वरील बहुतांश सरकारी योजना Collateral Free असल्या, तरी बँक Loan Approve करताना अर्जदाराचा CIBIL Score नक्की बघते. साधारणपणे 650 पेक्षा जास्त CIBIL Score असल्यास Loan मंजूर होण्याची शक्यता वाढते आणि व्याजदरही तुलनेने कमी मिळू शकतो. ज्या महिलांचा CIBIL Score कमी आहे, त्यांनी Loan साठी अर्ज करण्याआधी काही महिने वेळेवर बिल भरून आणि जुनं कर्ज फेडून Score सुधारण्याचा प्रयत्न करावा.
व्याजदर आणि परतफेड याबाबत काय लक्षात ठेवावं?
सरकारी योजनांमधील Interest Rate साधारणपणे सामान्य Business Loan पेक्षा कमी असतो, तरीही प्रत्येक बँकेनुसार हा दर थोडाफार बदलू शकतो. Loan घेण्याआधी परतफेडीचा कालावधी, EMI रक्कम आणि Processing Fee याबद्दल पूर्ण माहिती घेणं गरजेचं आहे. वेळेवर हप्ते भरल्यास भविष्यात मोठ्या रकमेचं Loan मिळवणंही सोपं जातं आणि CIBIL Score सुद्धा चांगला राहतो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
Mudra Loan साठी कुठलं Collateral द्यावं लागतं का?
नाही, Mudra Yojana अंतर्गत मिळणारं Loan पूर्णपणे Collateral Free असतं.
Stand-Up India योजनेसाठी कोण अर्ज करू शकतं?
18 वर्षांवरील कोणतीही महिला जी नवीन व्यवसाय सुरू करू इच्छिते, ती या योजनेसाठी पात्र आहे.
या योजनांसाठी Online अर्ज करता येतो का?
हो, अनेक बँकांच्या वेबसाईटवरून किंवा Udyamimitra Portal वरून Online अर्ज करता येतो.
Loan मिळण्यासाठी किती वेळ लागतो?
कागदपत्रं पूर्ण असल्यास साधारण 2 ते 4 आठवड्यांमध्ये Loan Approve होऊ शकतं.
गृहिणी महिलाही या योजनांसाठी अर्ज करू शकतात का?
हो, गृहिणी महिलाही व्यवसाय सुरू करण्यासाठी या योजनांचा लाभ घेऊ शकतात, फक्त वैध Business Plan असणं गरजेचं आहे